به گزارش طنین باران، دکتر محمّدتقی اعلمی دراین دیدار که صبح چهارشنبه ۲۲ مهرماه در تالار شهید باکری استانداری برگزار شد، با تأکید بر نقش راهبردی دانشگاه‌ها در آینده کشور اظهار کرد: دانشگاه باید در برابر آینده کشور، توسعه استان و حل مسائل جامعه مسئول باشد؛ اما مسئولیتی که با اختیار، منابع و امکان تصمیم‌گیری همراه نباشد، ادعایی بی‌پشتوانه است.
وی با بیان اینکه دانشگاه صرفاً محل صدور مدرک یا تولید مقاله نیست، افزود: دانشگاه کانون پرورش نیروی متخصص، توسعه فناوری، حل مسائل صنعت و جامعه و تربیت مدیران و کارآفرینان آینده است. ازاین‌رو، مطالبه دانشگاه برای برخورداری از حمایت‌های لازم، نه از جنس امتیازخواهی، بلکه برخاسته از مسئولیت‌پذیری در قبال کشور است. رئیس دانشگاه تبریز با اشاره به ظرفیت‌های علمی و اجرایی این دانشگاه تصریح کرد: دانشگاه تبریز از توانمندی‌ها و برنامه‌های لازم برای ایفای نقشی مؤثرتر در توسعه کشور برخوردار است و آنچه بیش از هر چیز نیاز دارد، اختیارات متناسب با مسئولیت‌ها، منابع مالی پایدار و رهایی از پیچ‌وخم‌های فرساینده اداری است.
دانشگاه تبریز؛ میراث‌دار پیشینه درخشان علمی آذربایجان
دکتر اعلمی با اشاره به پیشینه تاریخی و علمی تبریز خاطرنشان کرد: این سرزمین از دیرباز با دانش و پژوهش پیوند داشته است. رصدخانه مراغه، به همت خواجه نصیرالدین طوسی، از پیشرفته‌ترین مراکز علمی جهان در روزگار خود بود و ربع رشیدی نیز در تبریز، یکی از برجسته‌ترین مجموعه‌های علمی زمان خود به شمار می‌رفت. وی، دانشگاه تبریز را وارث این میراث ارزشمند دانست و گفت: امروز این دانشگاه با تکیه بر سرمایه انسانی و ظرفیت‌های علمی خود، در خدمت توسعه کشور قرار دارد.
رئیس دانشگاه تبریز با تشریح بخشی از ظرفیت‌های این مجموعه دانشگاهی اظهار کرد: دانشگاه تبریز حدود ۲۴ هزار دانشجو دارد که نیمی از آنان در مقاطع تحصیلات تکمیلی تحصیل می‌کنند. نزدیک به سه هزار دانشجوی بین‌المللی، ۱۸ دانشکده، ۴۰ واحد پژوهشی تخصصی، چهار قطب علمی و دو مرکز نوآوری، بخشی از ظرفیت‌های این دانشگاه را تشکیل می‌دهند. وی با اشاره به جایگاه علمی و بین‌المللی دانشگاه تبریز افزود: این دانشگاه در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی، دست‌کم در چهار رشته مهم در جمع ۱۰۰ دانشگاه برتر جهان قرار دارد. همچنین در میان دانشگاه‌های برتر کشور، رتبه نخست ارتباطات بین‌المللی و رتبه سوم کیفیت پژوهش را به خود اختصاص داده و از نظر علمی نیز همواره به‌عنوان دومین دانشگاه جامع کشور و نخستین دانشگاه استانی شناخته شده است.
دکتر اعلمی با اشاره به این جمله از نیوتن که «اگر دورتر را دیده‌ام، از آن رو بوده که بر شانه غولان ایستاده بودم»، تأکید کرد: دانشگاه تبریز امروز می‌تواند شانه‌ای استوار برای کشور باشد تا افق‌های دورتر را ببیند و مسیر پیشرفت را با اطمینان بیشتری طی کند. بنابراین، سخن از حمایت صرف از یک دانشگاه نیست، بلکه موضوع، بهره‌گیری خردمندانه کشور از یک سرمایه راهبردی است.
معیشت دانشگاهیان؛ ضرورت پاسداشت سرمایه انسانی دانشگاه
رئیس دانشگاه تبریز در ادامه، به تشریح چهار مطالبه اصلی این دانشگاه پرداخت و نخستین محور را وضعیت معیشتی دانشگاهیان عنوان کرد. وی با بیان اینکه شرایط معیشتی دانشگاهیان دشوارتر شده است، گفت: فاصله میان دریافتی‌ها و هزینه‌های زندگی هر سال عمیق‌تر می‌شود و بسیاری از همکاران دانشگاهی برای تأمین نیازهای اولیه خانواده خود با مشکلاتی روبه‌رو هستند. حتی در برخی موارد، هزینه‌های پژوهش نیز از منابع شخصی استادان تأمین می‌شود.
دکتر اعلمی با تأکید بر اینکه تبدیل دانش به توانایی ملّی، مستلزم فراهم بودن آرامش و امنیت فکری برای دانشمندان است، اظهار کرد: استادی که ذهنش درگیر تأمین معاش باشد، نمی‌تواند تمام توان خود را در خدمت آموزش، پژوهش و حل مسائل کشور قرار دهد. وی افزود: سرمایه انسانی را نمی‌توان صرفاً با توصیه و بخشنامه حفظ کرد؛ بلکه باید برنامه‌ای عملیاتی، مشخص و زمان‌بندی‌شده برای متناسب‌سازی دریافتی‌ها با واقعیت‌های اقتصادی و حمایت ویژه از پژوهشگران جوان تدوین شود؛ چراکه آینده علمی کشور به ماندگاری، رشد و بالندگی این نیروها وابسته است
دکتر اعلمی، فرسودگی بخشی از فضاهای آموزشی، آزمایشگاه‌ها و تجهیزات پژوهشی را دومین چالش مهم دانشگاه‌ها برشمرد و تصریح کرد: ما در حالی از استادان و دانشجویان انتظار داریم در تراز جهانی پژوهش کنند که بخشی از ابزارها و تجهیزات مورد استفاده آنان متعلق به سال‌های گذشته است و پاسخگوی نیازهای روز نیست.وی با اشاره به تجربه تاریخی رصدخانه مراغه خاطرنشان کرد: شکل‌گیری مراکز علمی بزرگ تنها به نبوغ دانشمندان وابسته نیست، بلکه حمایت حکومت و برخورداری از منابع پایدار نیز نقشی تعیین‌کننده دارد. تجهیزات آزمایشگاهی هزینه نیستند، بلکه سرمایه‌گذاری برای آینده‌اند و فرسودگی آن‌ها به معنای فرسودگی بخشی از توان علمی کشور است.
رئیس دانشگاه تبریز خواستار تدوین برنامه‌ای چندساله و پایدار برای نوسازی زیرساخت‌های دانشگاه‌های بزرگ کشور، به‌ویژه دانشگاه تبریز، شد و گفت: این برنامه باید از ردیف اعتباری مشخص، اولویت‌بندی آزمایشگاه‌های مرجع و مشترک و پیوند میان تخصیص منابع و پروژه‌های قابل ارزیابی برخوردار باشد.
قانون جهش تولید دانش‌بنیان؛ ضرورت تسهیل ارتباط دانشگاه و صنعت
رئیس دانشگاه تبریز، سومین محور مطالبات این دانشگاه را تسهیل اجرای قانون جهش تولید دانش‌بنیان، به‌ویژه استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی پژوهش و توسعه، عنوان کرد.
وی با اشاره به پیشرو بودن دانشگاه تبریز در جذب پروژه‌های مرتبط با این ظرفیت قانونی اظهار کرد: اعتبار مالیاتی پژوهش و توسعه می‌تواند پلی ارزشمند میان دانشگاه و صنعت ایجاد کند، اما فرایندهای پیچیده اداری، مستندسازی سنگین، ابهام در مراحل اجرایی و رفت‌وآمدهای فرسایشی، بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت را با دشواری مواجه کرده است؛ به‌گونه‌ای که برخی شرکت‌ها پیش از رسیدن به مرحله همکاری با دانشگاه، از ادامه مسیر منصرف می‌شوند.
دکتر اعلمی با اشاره به این جمله از لویی پاستور که «بخت، تنها یار ذهن‌های آماده است»، افزود: صنعت و دانشگاه کشور برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان آمادگی دارند، اما فرایندهای اداری نیز باید متناسب با این آمادگی اصلاح شوند. وی پیشنهاد کرد یک طرح پایلوت استانی برای بررسی و تعیین تکلیف پرونده‌های واجد شرایط تحقیق و توسعه تا سقف ۵۰ میلیارد تومان در سطح استان اجرا شود.
رئیس دانشگاه تبریز تأکید کرد: اجرای این طرح باید با حفظ ضوابط قانونی و نظارت ملی همراه باشد. هدف، کاهش نظارت نیست، بلکه کوتاه کردن مسیرهای اداری است تا قانونی که با هدف حمایت از پژوهش تدوین شده، در عمل نیز به تقویت پژوهش و توسعه فناوری منجر شود.
دانشگاه تبریز؛ ظرفیت راهبردی دیپلماسی علمی در قفقاز و آناتولی
دکتر اعلمی در تشریح چهارمین محور مطالبات دانشگاه تبریز، بر ظرفیت این دانشگاه برای ایفای نقشی مؤثرتر در دیپلماسی علمی کشور تأکید کرد و گفت: موقعیت جغرافیایی، پیوندهای زبانی و فرهنگی، پیشینه علمی و شبکه گسترده ارتباطات دانشگاهی، مزیت‌هایی کم‌نظیر برای دانشگاه تبریز ایجاد کرده‌اند؛ مزیت‌هایی که جایگاه این دانشگاه در ارتباطات بین‌المللی نیز بازتابی از آن‌هاست.
وی پیشنهاد داد مسئولیت هماهنگی منطقه‌ای امور بین‌الملل دانشگاهی و دیپلماسی علمی کشور در حوزه قفقاز و آناتولی به دانشگاه تبریز سپرده شود.
رئیس دانشگاه تبریز با تأکید بر ضرورت تعریف چارچوبی روشن برای این مأموریت اظهار کرد: این مسئولیت باید در چارچوب سیاست خارجی کشور و با هماهنگی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دنبال شود و از مأموریت مشخص، اختیارات متناسب و شاخص‌های عملکردی روشن برخوردار باشد.
دانشگاه تبریز آماده ایفای نقشی گسترده‌تر در توسعه کشور
رئیس دانشگاه تبریز با تأکید بر ضرورت تناسب میان مسئولیت دانشگاه‌ها و امکانات در اختیار آن‌ها خاطرنشان کرد: دانشگاهی که مسئولیتی بر عهده دارد، باید امکان اقدام داشته باشد و دانشگاهی که برای کشور برنامه دارد، باید بتواند برنامه‌های خود را به مرحله اجرا برساند. وی در پایان تأکید کرد: دانشگاه تبریز آمادگی دارد مسئولیت‌های گسترده‌تری را بر عهده بگیرد و دوشادوش دولت برای آینده کشور تلاش کند؛ مسیری که تحقق آن، مستلزم اعتماد به ظرفیت دانشگاه‌ها، تأمین منابع پایدار، تفویض اختیارات متناسب و فراهم کردن زمینه مشارکت مؤثرتر دانشگاه در حل مسائل کشور است.
